Obawiasz się, że ktoś weźmie kredyt na Twoje dane? Zastrzeżenie numeru PESEL to prosta i bezpłatna forma ochrony. Możesz zrobić to w kilku krokach w aplikacji mObywatel, a zastrzeżenie zaczyna obowiązywać od razu. Dzięki niemu bank ani firma pożyczkowa nie powinny zawrzeć na Twoje dane nowej umowy kredytu lub pożyczki. Jeśli mimo zastrzeżenia dojdzie do takiej sytuacji, instytucja nie może domagać się od Ciebie spłaty zobowiązania.
Zastrzeżenie PESEL nie chroni jednak przed każdym rodzajem umowy i nie blokuje wszystkich czynności finansowych. Jeśli sam planujesz wziąć kredyt, musisz najpierw cofnąć zastrzeżenie. Wyjaśniamy, jak zrobić to krok po kroku i o czym pamiętać.
Zastrzeżenie PESEL – informacje w pigułce
| Pytanie | Krótka odpowiedź |
|---|---|
| Gdzie zastrzec PESEL? | W aplikacji mObywatel, na mObywatel.gov.pl albo w dowolnym urzędzie gminy |
| Ile to kosztuje? | Nic, zastrzeżenie i cofnięcie są bezpłatne |
| Ile trwa? | Działa od razu po zatwierdzeniu |
| Kto może zastrzec? | Każda pełnoletnia osoba z numerem PESEL |
| Czy da się cofnąć na chwilę? | Tak, online możesz wskazać dzień i godzinę ponownego zastrzeżenia |
| Co z kontem i kartą? | Dalej działają: przelewy, bankomat, płatności |
Co daje zastrzeżenie numeru PESEL
Zastrzeżenie PESEL to informacja w rejestrze prowadzonym przez Ministra Cyfryzacji, że nie chcesz, by ktoś zawierał umowy finansowe na Twój numer. Od 1 czerwca 2024 r. instytucje wskazane w ustawie muszą sprawdzić ten rejestr, zanim podpiszą z klientem umowę kredytu, pożyczki czy rachunku.
Najważniejsza jest ochrona przed skutkami wyłudzenia. Jeśli bank lub firma pożyczkowa zawrze umowę na Twój numer w chwili, gdy był zastrzeżony, nie może żądać od Ciebie ani od Twoich spadkobierców spłaty takiego długu. Nie może go też sprzedać firmie windykacyjnej. Ryzyko przechodzi na instytucję, która nie zachowała ostrożności.
Kto musi sprawdzić, czy Twój PESEL jest zastrzeżony
| Kto sprawdza | Przy jakiej czynności | Co się dzieje przy zastrzeżonym numerze |
|---|---|---|
| Banki i oddziały banków zagranicznych | Przed umową rachunku, kredytu, pożyczki, leasingu i przed zwiększeniem zadłużenia | Umowa nie powinna zostać zawarta, a jeśli zostanie, bank nie dochodzi spłaty od Ciebie |
| Banki przy wypłacie gotówki w placówce | Gdy wypłaty w danym dniu przekraczają trzykrotność minimalnego wynagrodzenia | Wypłata zostaje wstrzymana na 12 godzin |
| SKOK-i | Jak banki, w tym przy wypłatach gotówki | Jak w bankach |
| Firmy pożyczkowe i inni kredytodawcy | Przed umową kredytu konsumenckiego i przed zwiększeniem zadłużenia | Nie mogą dochodzić spłaty ani sprzedać długu |
| Instytucje płatnicze | Przed umową rachunku płatniczego i kredytu w tym rachunku | Nie mogą dochodzić spłaty ani sprzedać długu |
| Notariusze | Przed aktem sprzedaży, kupna lub obciążenia nieruchomości oraz pełnomocnictwem do takich czynności | Notariusz odmawia sporządzenia aktu |
| Operatorzy telekomunikacyjni | Przed wydaniem duplikatu karty SIM | Operator odmawia wydania duplikatu |
Przepisy nakazują operatorom sprawdzać rejestr przed wydaniem duplikatu karty SIM. Ma to zapobiec sytuacji, w której oszust próbuje przejąć Twój numer telefonu. Obowiązek ten nie dotyczy jednak zawierania nowych umów abonamentowych. Podobnie jest z zakupami w sklepie internetowym bez kredytu, wynajmem mieszkania czy rejestracją firmy. Zastrzeżenie PESEL chroni przede wszystkim przed zaciągnięciem na Twoje dane nowego zobowiązania finansowego.
Jak zastrzec PESEL krok po kroku
Numer PESEL możesz zastrzec przez internet lub osobiście w urzędzie. Obie metody są bezpłatne, a zastrzeżenie zaczyna obowiązywać od razu.
Online w mObywatelu
W aplikacji mObywatel wybierz usługę „Zastrzeż PESEL” i potwierdź swoją decyzję. Możesz też skorzystać ze strony mObywatel.gov.pl lub gov.pl. Zalogujesz się tam za pomocą profilu zaufanego, e-dowodu, podpisu kwalifikowanego albo danych do bankowości elektronicznej.
Zastrzeżenie zostanie od razu odnotowane w rejestrze. System zapisuje dokładny moment jego dokonania – z dokładnością do sekundy.
W urzędzie gminy
Numer PESEL możesz zastrzec w dowolnym urzędzie gminy, niezależnie od miejsca zameldowania. Zabierz ze sobą dowód osobisty (może być dostępny w aplikacji mObywatel) albo paszport.
Na miejscu wypełnij wniosek o zastrzeżenie numeru PESEL lub poproś urzędnika o jego wydrukowanie z systemu. Po podpisaniu dokumentu urzędnik wprowadzi zastrzeżenie do rejestru i wyda Ci potwierdzenie.
Jeśli z powodu choroby lub niepełnosprawności nie możesz osobiście odwiedzić urzędu, wniosek może złożyć w Twoim imieniu pełnomocnik dysponujący szczególnym pełnomocnictwem. W przypadku osoby ubezwłasnowolnionej robi to opiekun prawny albo kurator.
W banku lub na poczcie
Przepisy umożliwiają bankom, SKOK-om i placówkom operatora wyznaczonego, czyli Poczty Polskiej, przyjmowanie wniosków o zastrzeżenie numeru PESEL, ale nie nakładają na nie takiego obowiązku.
Jeśli Twój bank udostępnia tę możliwość, odpowiednią funkcję znajdziesz w bankowości internetowej lub uzyskasz pomoc w oddziale. Pamiętaj jednak, że ani w banku, ani na poczcie nie cofniesz zastrzeżenia.
Jak cofnąć zastrzeżenie PESEL przed kredytem lub pożyczką
Jeśli planujesz samodzielnie wziąć kredyt lub pożyczkę, otworzyć konto albo podpisać umowę leasingu, musisz wcześniej cofnąć zastrzeżenie. W przeciwnym razie instytucja może odmówić zawarcia umowy.
Masz do wyboru dwie możliwości. Możesz cofnąć zastrzeżenie bezterminowo – wtedy numer pozostanie odblokowany, dopóki ponownie go nie zastrzeżesz. Druga opcja to cofnięcie czasowe. W tym przypadku wskazujesz dzień i godzinę, kiedy system automatycznie ponownie zastrzeże Twój PESEL.
Ważne: cofnięcie czasowe jest dostępne tylko online, w aplikacji mObywatel lub na stronie mObywatel.gov.pl. W urzędzie gminy możesz cofnąć zastrzeżenie wyłącznie bezterminowo. Jeśli skorzystasz z tej możliwości, musisz później samodzielnie pamiętać o ponownym zastrzeżeniu numeru.
Przykładem sytuacji, w której warto dobrze zaplanować ten moment, jest składanie wniosku o pożyczkę w kilku firmach naraz. Każda z nich może sprawdzić rejestr w innym momencie – podczas oceny wniosku albo dopiero przed podpisaniem umowy. Jeśli cofniesz zastrzeżenie tylko na godzinę, może ono zostać przywrócone, zanim dojdzie do zawarcia umowy.
Bezpieczniej jest więc ustawić cofnięcie z odpowiednim zapasem, np. do końca dnia, w którym planujesz podpisać umowę. Jeśli szukasz pożyczki, dostępne oferty zobacz: pożyczka bez BIK.
Zastrzeżony PESEL a wypłata gotówki w banku
Jeśli Twój PESEL jest zastrzeżony, bank wstrzyma dużą wypłatę gotówki w placówce. Dotyczy to sytuacji, w której łączna kwota wypłat dokonanych w danym dniu we wszystkich oddziałach banku przekracza trzykrotność minimalnego wynagrodzenia.
Ile wynosi ten próg w 2026 r.? Minimalne wynagrodzenie to 4806 zł brutto, więc trzykrotność tej kwoty wynosi 14 418 zł. Jeśli chcesz wypłacić w oddziale więcej, bank wstrzyma realizację dyspozycji na 12 godzin. Co ważne, cofnięcie zastrzeżenia w tym czasie nie przyspieszy wypłaty.
Mechanizm ten ma chronić przed sytuacją, w której oszust podszywa się pod Ciebie w oddziale banku lub nakłania Cię do wypłacenia oszczędności. Nie wpływa natomiast na wypłaty z bankomatów, przelewy ani płatności kartą.
Czego zastrzeżenie PESEL nie blokuje
Zastrzeżenie numeru PESEL nie utrudnia załatwiania codziennych spraw. Jak informuje gov.pl, mimo aktywnego zastrzeżenia nadal możesz zarejestrować się do lekarza, zrealizować receptę, wypłacić pieniądze z bankomatu, zlecić przelew, wyjechać za granicę czy załatwić sprawę urzędową. Zastrzeżenie nie wpływa również na kredyty, które już spłacasz.
Są jednak sytuacje, w których ochrona nie działa. Warto o nich pamiętać:
- Odroczone płatności w sklepach internetowych mogą nie wymagać sprawdzania rejestru przy każdym zakupie. Dotyczy to umów o charakterze ciągłym, w których łączne zadłużenie nie przekracza minimalnego wynagrodzenia, środki trafiają bezpośrednio do sprzedawcy, a rejestr został sprawdzony podczas zawierania umowy. W takim przypadku nie obowiązuje również ochrona przed dochodzeniem długu. Jeśli umowa powstała przed 1 czerwca 2024 r., obowiązek weryfikacji w ogóle jej nie obejmuje.
- Nieplanowana niedostępność rejestru trwająca ponad 15 minut może pozwolić instytucji na zawarcie umowy mimo aktywnego zastrzeżenia. Musi jednak starannie zweryfikować tożsamość klienta i udokumentować tę czynność. W takiej sytuacji ochrona przed dochodzeniem długu nie obowiązuje.
- Oszustwa polegające na nakłonieniu Cię do samodzielnego wykonania przelewu lub podania kodu BLIK nie są blokowane przez zastrzeżenie PESEL. O takich metodach działania przestępców piszemy w artykule Phishing - co to jest i jak nie dać się złowić oszustom?
- Numeru PESEL dziecka nie można zastrzec. Rejestr obejmuje wyłącznie osoby pełnoletnie.
Jak sprawdzić zastrzeżenie PESEL i kto weryfikował Twój numer
W aplikacji mObywatel możesz sprawdzić, czy Twój PESEL jest zastrzeżony i od kiedy obowiązuje zastrzeżenie. Dostępne jest również bezpłatne zaświadczenie z rejestru, które możesz pobrać online lub uzyskać w dowolnym urzędzie gminy.
Możesz też sprawdzić historię weryfikacji numeru. Masz prawo dowiedzieć się, kto i kiedy sprawdzał, czy Twój PESEL jest zastrzeżony. Jeśli na liście zobaczysz bank lub firmę pożyczkową, z którą nie masz żadnych powiązań, może to oznaczać, że ktoś próbował zawrzeć umowę na Twoje dane. W takiej sytuacji warto od razu sprawdzić raport BIK i skontaktować się z daną instytucją. Więcej informacji znajdziesz w artykule Jak sprawdzić, czy ktoś wziął na mnie kredyt? Poradnik i instrukcja.
Status zastrzeżenia może sprawdzić również inna osoba lub firma. W tym celu musi jednak podać nie tylko Twój numer PESEL, ale także serię i numer dowodu osobistego lub paszportu. Jeśli dokonuje weryfikacji w imieniu firmy, musi również wskazać jej nazwę.
Wady zastrzeżenia PESEL: kiedy może przeszkadzać
Zastrzeżenie numeru PESEL ma kilka niedogodności, o których warto wiedzieć:
- przed zawarciem nowej umowy kredytu, pożyczki, karty kredytowej, rachunku bankowego czy leasingu musisz pamiętać o cofnięciu zastrzeżenia;
- duża wypłata gotówki w oddziale banku zostanie wstrzymana na 12 godzin;
- jeśli cofniesz zastrzeżenie przez pomyłkę, przez 30 minut nie będziesz mógł ponownie go aktywować;
- w urzędzie gminy możesz cofnąć zastrzeżenie tylko bezterminowo.
Jeśli nie zaciągasz nowych zobowiązań co kilka dni, te niedogodności są niewielkie w porównaniu z ryzykiem spłacania cudzego długu. Zastrzeżenie może być jednak mniej wygodne dla osób, które prowadzą firmę, regularnie korzystają z leasingu lub często wypłacają duże kwoty gotówki w oddziale banku. W takich przypadkach warto rozważyć czasowe cofanie zastrzeżenia przed planowanymi czynnościami.
Kiedy samo zastrzeżenie nie wystarczy
Zastrzeżenie PESEL chroni przede wszystkim przed zaciągnięciem nowego zobowiązania finansowego na Twoje dane. Nie zabezpiecza jednak dokumentów ani dostępu do kont. Jeśli zgubisz dowód osobisty, zgłoś jego utratę w urzędzie lub przez aplikację mObywatel. Dokument zostanie unieważniony, a jeśli masz ukończone 18 lat, Twój PESEL zostanie zastrzeżony z urzędu. Więcej na ten temat przeczytasz w artykule „Zgubiony dowód osobisty – co zrobić?”.
Jeśli podejrzewasz, że ktoś już wykorzystał Twoje dane, postępuj zgodnie ze wskazówkami z tekstu „Kradzież tożsamości – jak się chronić?”.
Warto również zastrzec dowód w systemie Dokumenty Zastrzeżone w banku i włączyć powiadomienia w BIK. Każde z tych zabezpieczeń działa w innym obszarze, dlatego ich połączenie zapewnia szerszą ochronę.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Jakie są konsekwencje zastrzeżenia numeru PESEL?
Bank, SKOK ani firma pożyczkowa nie zawrą na Twój numer nowej umowy kredytu lub pożyczki. Jeśli to zrobią, nie mogą żądać od Ciebie spłaty. Duża wypłata gotówki w oddziale zostanie wstrzymana na 12 godzin.
Czy warto zastrzec swój PESEL?
Tak, jeśli nie planujesz właśnie kredytu. Zastrzeżenie jest bezpłatne, a przed własną umową możesz je cofnąć na kilka godzin w mObywatelu.
Ile trwa cofnięcie zastrzeżenia PESEL?
Cofnięcie w mObywatelu lub w urzędzie działa od razu. Ponownie zastrzec numer możesz dopiero po 30 minutach od cofnięcia.
Czy jak ktoś ma mój PESEL, to może coś zrobić?
Sam numer nie wystarcza do wzięcia kredytu, bo instytucja musi zweryfikować tożsamość. Oszust może go jednak wykorzystać razem z innymi danymi. Zastrzeżenie przenosi ryzyko na instytucję, która zawarłaby umowę mimo zastrzeżenia.
Czy zastrzeżenie PESEL blokuje konto w banku?
Nie. Możesz korzystać z konta, płacić kartą, robić przelewy i wypłacać pieniądze z bankomatu. Zastrzeżenie blokuje otwarcie nowego konta i zawarcie nowej umowy kredytu.
Czy mogę zastrzec PESEL w banku?
Tylko jeśli Twój bank udostępnia taką usługę. Przepisy na to pozwalają, ale nie nakazują. Cofnięcia w banku nie zrobisz.
Czy zastrzeżenie PESEL to to samo co zastrzeżenie dowodu?
Nie. Zastrzeżenie PESEL to wpis w rejestrze państwowym. Zastrzeżenie dowodu po jego zgubieniu odbywa się w systemie Dokumenty Zastrzeżone w banku albo przez unieważnienie dowodu w urzędzie.
Bibliografia
- Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz.U. 2023 poz. 1394), ISAP
- Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. 2026 poz. 384), ISAP
- Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t.j. Dz.U. 2026 poz. 38), ISAP
- Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1362), ISAP
- Gov.pl, Zastrzeż swój numer PESEL lub cofnij zastrzeżenie
- Ministerstwo Cyfryzacji, 500 tys. nowych zastrzeżeń PESEL od połowy sierpnia (12.11.2024)
- Bank.pl za ZBP, Raport infoDOK: w III kwartale 2026 r. wzrost liczby zastrzeżeń i prób wyłudzeń kredytów






